Volg ons op
Volg ons op Facebook


Bijgewerkt op
14-08-2017
Werkbezoek aan Roemenië van 13 september t/m 21 september 2004


Op maandagmorgen 13 september 2004 om 04.00 uur begint onze de autoreis naar Roemenië. Veel wordt er nog niet gepraat; we hebben allemaal nog behoorlijk slaap. Alleen de chauffeur, Nico Broekhuizen, is natuurlijk wakker. We leren, voor zover mogelijk, basale Hongaarse begrippen. Dat valt nog niet mee, vooral als je twee reizigers bij je hebt die Jo (Heins) (in het Hongaars betekend Jo = goed) en Kees (Heins)(in het Hongaars is Kees = klaar) heten; lachen dus. Van Riet Geldof krijgen we een boekje met Hongaarse woorden: een moeilijke taal, waar je over de woorden struikelt! Uiteindelijk arriveren we rond 17:00 uur in Hongarije.
Dinsdag 14 september vertrekken we rond 08.00 uur naar Roemenië. De 4 baanswegen veranderen in Hongarije in 2 baanswegen naarmate we dichter bij de Roemeense grens komen. Het landschap is vlak en de poesta’s strekken zich uit, afgewisseld door maïsvelden en verwaarloosde oude staatsboerderijen. Uiteindelijk komen we om ongeveer 17:30 uur aan in Tileagd, waar we heel hartelijk worden ontvangen. Onze slaapplaatsen zijn in het SassenheimHuis. Voor het eten wandelen we door het dorp; je valt van de ene verbazing in het andere. Asfalt ligt er alleen op de hoofdweg, alle zijstraten zijn vervolgens niet meer dan zandpaden met hobbels en bobbels.

Zigeunerkinderen hebben ons als snel ontdekt en dansen om ons heen met één doel: eten en/of geld. Ze begeleiden ons de hele wandeling tot we weer bij het SassenheimHuis terug zijn.
’s Avonds krijgen we een heerlijke maaltijd voorgeschoteld, bereid door onze trouwe kokkinnen Gizi en Bertha. Vervolgens hebben we nog een gesprek met de predikant Istvan Sobozslai. Met hem bespreken we een aantal zaken; o.a. over de tractor die is gekocht. Ook wordt gesproken over het schilderwerk van het SassenheimHuis. Het blijkt dat het Internetcafé en het jeugdhonk goed worden bezocht. Voor het gebruik van het Internetcafé wordt een klein bedrag gerekend en er is altijd begeleiding aanwezig.
Woensdag 15 september wordt een drukke dag. We vertrokken via de bergen naar Bilghezd. De weg is uitermate slecht, maar meer dan de moeite waard; we genieten van de prachtige vergezichten. Uiteindelijk komen we eerst aan in Nusfalau, waar we de korenmolen (maalmachine) bezoeken die is gerealiseerd door het “landbouwproject Nijverdal”. Toevallig is er ook de “beheerder” van de molen, die een aantal maanden in Nederland is geweest om het gebruik van de molen te leren. De beheerder spreekt uitermate goed Nederlands en wij krijgen een uitgebreide rondleiding op dit bedrijf, dat al goed “loopt”. De boeren uit de omtrek brengen hier hun graan/maïs en men kan dit dan laten malen.

Vervolgens rijden we naar de markt in Nusfalau. Onderweg hebben we al de nodige paardenwagens gezien, waarop zelfs kalveren worden vervoerd. Wij zijn daar een bezienswaardigheid voor de lokale bevolking, maar wij kijken ook onze ogen uit. Wat te denken van de verkoop van jonge biggen vanuit de auto, ( de auto leek uit de jaren vijftig te komen). Een paard dat gekocht wordt doet een idiote test: de rem op de kar, het paard ervoor en rijden maar………… Vervolgens langs de “lapjesmarkt”. Betty Wilbrink kookt een prachtige lap stof om te gebruiken voor de deksels van de potjes honing die in de Kringloopwinkel “Op Dreef” worden verkocht.

Na dit marktbezoek rijden we door naar Bilghezd, waar de toegangsweg bijna geen weg meer is. De mensen staan op ons te wachten. Wij worden hartelijk welkom geheten door ds. Istvan Rusza en zijn vrouw Emma. Het blijkt, dat men op ons staat te wachten voor het bijwonen van een dankdienst ter gelegenheid van de opening van het kledingmagazijn. We komen in een mooie, kleine witte kerk, waarin de kerkbanken vanuit IJsseltein prachtig staan te wezen en ook nog goed zitten. Mannen en vrouwen zitten in dit land nog gescheiden in de kerk. We worden door de inwoners allervriendelijkst geholpen met het opzoeken van de verzen en dat valt allemaal nog redelijk mee te zingen ( in hele noten wel te verstaan). De dienst in het Hongaars is niet te verstaan maar het is duidelijk dat het een dankdienst is voor de realisatie van het kledingmagazijn dat met steun van het Pastoraal Fonds nu klaar is. Na de korte dienst lopen we met zijn allen naar het kledingmagazijn. Het ziet er prachtig uit! Een fraai gebouw met witte binnenmuren, mooi tegels op de vloer: een plaatje. Samenwerken: het kan in Bilghezd heel goed. Vervolgens worden we verrast met een maaltijd. Tijdens de maaltijd vertelt de voorzitter van het Pastoraal Fonds, Nico Broekhuizen, aan ds. Istvan Rusza dat er een orgel met het volgende transport naar Bilgezd komt. Ook zal er dan kleding naar Bilgezd komen.

Na het heerlijke eten maakten we een wandeling door het dorp; we bezoeken het pomphuis en een waterbassin; Nico legt ons een en ander uit. ’s

Avonds brengt Henk Maat ons in het donker (er zijn geen straatlantarens) over kronkelige weggetjes weer veilig terug in Tileagd. Het einde van een lange, maar weer bijzondere dag.
Donderdag 16 september blijven we in Tileagd. We kunnen alles lopend af. ’s Morgens hebben we eerst een gesprek met het hoofd van de lagere school, de heer Filip Joszef. We spreken over diverse zaken. Vooral over het wel of niet aanleggen van een basketbalveld. De offertes die zijn aangeboden zijn heel erg duur en we besluiten deze zaak ook met de burgemeester te bespreken. Er wordt eveneens afgesproken eventueel Internet aan te laten leggen.
De vernieuwing van het dak van de school is op foto vastgelegd. We krijgen ook een rondleiding door de school. Dit is wel heel anders dan in Nederland. Als wij de klas binnen komen, springen de kinderen op naast hun bank en begroeten ons in koor. In een klas waar Engels wordt gegeven blijkt dat van de 35 kinderen er maar 20 een boek hebben! We zijn geschokt en we zijn van mening dat er voor elk kind een boek moet zijn. We hopen dat dit in de toekomst gerealiseerd kan worden. Hiervoor wordt door het Pastoraal Fonds in ieder geval wel geld beschikbaar gesteld.

We hopen dat volgend jaar de school verder opgeknapt kan worden (buiten en binnen) want dat is wel nodig! We nemen ook een kijkje in de zigeunerklas: de kinderen zijn buiten, alle kinderen zitten bij en door elkaar en krijgen les van 1 leraar. Eigenlijk moet hier toch wel iets veranderen!
De kleuterschool in het dorp wordt bezocht en hier delen we knuffels en traktaties op; de kinderen waren blij verrast. Henk Maat fotografeerde al die blije bekkies. De toiletten die destijds zijn aangebouwd zien er keurig uit.

Daarna gaan we naar de kleuterschool bij het station. Wat zijn die kleintjes blij met de knuffels, die worden uitgedeeld; voor hen zijn het ware schatten en het snoep vindt zijn weg via hongerige mondjes naar grage maagjes. De lokalen zijn opgeknapt maar roken nog erg naar nieuwe verf: frisse lucht zou hier welkom zijn maar niemand lijkt hier last van te hebben.

‘s Middags hebben we een afspraak met burgemeester Groza; we worden weer allerhartelijkst welkom geheten. Vervolgens spreken wij met elkaar over het aanleggen van een speeltuin in Tileagd, en een basketbalveld. Hierover zijn al onderhandelingen bezig, maar in dit gesprek wordt duidelijk dat de burgemeester graag spijkers met koppen wil slaan en het nodige “huiswerk” al heeft verricht: bijna kant en klare plannen komen op tafel. Ook wordt gesproken over eventueel aan te leggen waterleiding in Tileagd, evenals het aanleggen van riolering (dit project wordt gesteund door de Rotary Internationaal). Na dit gesprek lopen we met de burgemeester naar de plekken die eventueel voor deze projecten (speeltuin en basketbalveld) in aanmerking zullen komen. Wandelend langs het sportveld pikken we een deel van een voetbalwedstrijd mee tussen teams van Tileagd en Oradea; er speelt een orkestje in een hoog tempo, steeds maar door.

Een plek voor het basketbalveld wordt gevonden achter het voetbalveld; daar ligt al een stuk asfalt zodat de werkzaamheden minder ingrijpend zullen zijn dan wanneer men een stuk grond bouwrijp moet maken. De plek voor de speeltuin wordt bepaald vóór de lagere school; dit is een mooie ruimte, met prachtige grote, oude bomen; voor iedereen toegankelijk want de locatie is redelijk centraal gelegen.
Vrijdag 17 september bezoeken we de weekmarkt in Tileagd; dezelfde bijzondere taferelen namen we als bij ons marktbezoek in Nusfalau. We kijken weer met verbazing rond.

Deze ochtend hebben we een afspraak met de plaatselijke huisarts, dokter ErzebetSzilagyi. We worden warm onthaald. De dokter vertelt, dat zij rond kan komen van het geld dat het Pastoraal Fonds doneert: vooral mensen die geen medicijnen kunnen betalen worden uit deze “pot” geholpen. De regeling voor het verstrekken van de medicijnen is nu wel wat gunstiger geworden: men krijgt nu een vergoeding voor max. 3 soorten medicijnen per recept. Wat ons erg verbaasd is, dat de dokter een “boete” krijgt wanneer zij meer patiënten behandeld dan is toegestaan (b.v. 2000 patiënten in de praktijk en de dokter behandeld er 2500); dit wordt gelaten genomen.
Na afscheid genomen te hebben rijden wij door naar Alesd, naar het weeshuis van dr. Annemarie Sadler. Wij ontmoeten een drukke, hartelijke, bewegelijke en druk pratende vrouw, die ons alles vertellen wil over “haar”kinderen en zij toont met trots het weeshuis: alles ziet er vooral schoon en heel netjes uit. De slaapkamers zijn nu voorzien van stapelbedden zodat de kinderen (in totaal 25) meer ruimte hebben in hun eigen kamer om te spelen. Er is een aparte ruimte waar in alle rust huiswerk gemaakt worden. Ook is er een “tussenhuis”gebouwd; hier kunnen de kinderen die de leeftijd van 18 jaar bereikt hebben, zelfstandig leren wonen in een appartement (op 18 jarige leeftijd is de staat niet meer verantwoordelijk voor weeskinderen); als zij nog een opleiding volgen dan wordt de inwoning betaald door dr. Annemarie en hebben zij een baan, dan wordt een financiële bijdrage gevraagd.
De hele inrichting van het huis bestaat uit giften vanuit allerlei land: o.a. Duitsland, Nederland, Schotland, etc. Dr. Annemarie vertelt dat zij dankbaar is voor onze bijdrage aan de verwarming voor de komende winter; zij had nog niet de diesel kunnen bestellen omdat eenvoudig de financiële middelen er niet zijn. Wat is deze vrouw blij, dat zij de kinderen deze winter er warm bij kan laten zitten. Zij danst van blijdschap.
Uiteindelijk nemen we afscheid; de kinderen gaan nu met zijn allen eten en zeggen allemaal enthousiast gedag. We laten voor alle kinderen een aardigheidje achter. Een bijzondere ontmoeting met een bijzondere vrouw en haar man en bijzondere kinderen......

Zaterdag 18 september gaan we met het predikanten echtpaar naar de stad Oradea. We rijden naar het centrum van de stad, zoeken een parkeerplaats en wandelen door deze eens zo mooie stad. Vooral als je omhoog kijkt zie je dat het prachtig is geweest; mooie bewerkingen aan huizen, prachtige lanen; sommige huizen zijn al prachtig opgeknapt. Istvan neemt ons mee naar de Kerk van de maan; we kijken hier binnen en zijn stil van de pracht en praal! Buiten zien wij inderdaad de maan in de toren van de kerk verwerkt; deze draait iedere dag een klein stukje en uiteindelijk is er dan na 28 dagen volle maan. We lopen met zijn allen naar de winkelstraat; het is al snel duidelijk dat de mannen en vrouwen heel andere interesses hebben en we spreken af dat ieder op zich winkelt en we op een bepaald punt en een bepaalde tijd elkaar weer zullen ontmoeten.


‘s Middag lunchen we in het Sassenheimhuis en gaan daarna lopend naar de voormalige predikant in Tileagd: Benjamin en Sarika Papp. Zij staan al in de tuin en wij bewonderen de tuin en snoepen meteen van de heerlijkste druiven. Binnen worden we verrast met thee en alweer lekkers.
’s Avonds gaan we naar de gymzaal van de school. Hier wordt door de kinderen een voorstelling gegeven voor ouders en ons van de door hun ingestuurde volksdansen. De tafels met lekkers staan klaar en wij krijgen met zijn allen een ereplaats. De kinderen drentelen allemaal nerveus rond en trekken hun prachtige klederdrachten aan (ronde de € 100 per stel). De ouders komen allemaal binnen en wij wachten allemaal in spanning af. De kinderen hebben deze dansen ingestudeerd in de ruimte van het SassenheimHuis; een nieuw idee van Edit en Istvan.
Het was geweldig; wat een enthousiasme straalt er uit van deze groep kinderen; wat is er hard gestudeerd en bovenal: wat had iedereen een plezier.

Na het optreden krijgen we allemaal heerlijke soep met brood; het orkestje, dat inmiddels was “opgesteld” speelde er lustig op los en de voetjes gingen van de vloer! Wij dansten allemaal (zelfs Henk!).
Zondag 19 september: om 10.00 uur is er kerk. Een bijzondere dienst want er zal een beeld worden onthuld van een Hongaarse prinses, die in het verleden veel heeft betekent. Er zijn al vroeg, op deze prachtige dag, veel hoogwaardigheidsbekleders gearriveerd (ministers en staatssecretarissen etc.); het is een drukte van jewelste; ik denk dat dit een bijzondere dag voor de gemeente is. Wij mogen als gasten (mannen en vrouwen samen!) op een goede plek zitten, waar we alles goed kunnen bekijken en beluisteren. De dienst wordt voorgegaan door een bisschop, die buldert door de kerk; natuurlijk begrijpen wij er niets van, maar van Riet hoorden wij, dat hij het vooral over deze Hongaarse prinses heeft gehad. De liederen, die worden gezongen kunnen wij meezingen. Na de dienst en toespraken gaan we allemaal naar buiten, waar het beeld wordt onthuld; na nog meer toespraken, wordt uiteindelijk het beeld onthuld! De buste van een fraaie Hongaarse prinses kwam tevoorschijn! Als deze plechtigheid voorbij is gaan wij met meer dan 100 gasten eten in de grote zaal van het Sassenheimhuis! Wij mengen ons tussen de gasten.

‘s Avonds is er nog een bespreking met kerkenraad van Tileagd. Er worden een aantal zaken besproken. Soms lijkt het net een kippenhok; iedereen spreekt door en met elkaar. De vragen die we te stellen hebben worden allemaal beantwoord.
Er breekt een hilarisch moment aan, als we een foto maken van enkele mannen, gekleed in een KLM overhemd, waarvan we vele honderden (nieuw) hebben opgestuurd. Het is een wens van de gever om er een foto van te maken. Uiteindelijk poseren de mannen, inclusief Istvan, trots ….. en wat blijkt: de overhemden gaan niet meer uit.

Na de bespreking drinken we met elkaar koffie en delen de meegebrachte tulpen en hyacinten uit. Iedereen is blij.

Maandag 20 september rijden voor 07.00 uur weg na van iedereen hartelijk afscheid te hebben genomen; we worden uitgezwaaid en voor ons breekt een lange dag van autorijden aan (we willen tot Schlusselfeld in Duitsland komen -tussen Wurzburg en Frankfurt). We rijden rustig door, er is weinig verkeer. We hebben veel om over na te denken. Uiteindelijk arriveren we rond 18.00 uur in Schlusselfeld waar we een pension hebben.
Dinsdag 21 september vertrekken we rond 08.00 uur richting Nederland; de reis verloopt voorspoedig en rond 14.30 uur worden we stuk voor stuk netjes door onze chauffeurs (Henk en Nico) thuis gedropt. Einde van een bijzondere, emotionele, waardevolle reis. Het is duidelijk geworden dat het Pastoraal Fonds nog veel werk kan doen in dit land met de onontbeerlijke hulp van de vele vrijwilligers, zonder wie dit werk niet gedaan kan worden!

Namens alle reisgenoten (Nico Broekhuizen, Henk Maat, Riet Geldof, Betty Wilbrink, Jo en Kees Heijns), opgesteld door Yvonne van der Kwast