Volg ons op
Volg ons op Facebook


Bijgewerkt op
11-12-2017
Werkbezoek aan Oekraďne van 26 april t/m 5 mei 2007


Na een zeer voorspoedige reis met de gebruikelijke overnachting in Levél, komt de delegatie van het Pastoraal Fonds (Nico Broekhuizen, Riet Geldof, Henk Maat, Marja Mantel, Bernard Touber en als Hongaarse tolk Petra Füzes) op vrijdag 27 april, omstreeks 16.30 uur aan in Gát. De begroeting van Zoltán B. en Irene is hartelijk en al gauw zitten we achter een rijk gedekte tafel. Na de maaltijd vertrekken de mannen naar hun logeeradres bij József en Marta; de dames blijven achter bij Zoltán B. en Irene.

[B]Zaterdag 28 april[/B] komen om 10.00 uur alle contactpersonen naar de school in Gát, waar we onze gezamenlijke dag zullen houden. De begroeting is hartelijk en ongedwongen. Helaas is Éva alleen, haar man ligt met long- en hartproblemen in het ziekenhuis. Na een korte inleidende toespraak door Éva, wordt in het gebed ook gedacht aan de gezondheid van ds. en mevrouw Hézser in Matezalka. Vervolgens zingen we tweetalig: “God is tegenwoordig”. De voorzitter van het Pastoraal Fonds (Nico Broekhuizen) zegt blij te zijn dat we elkaar weer kunnen ontmoeten en hij verwacht dat dit een goede en leerzame dag zal worden. We gaan hierna meteen van start met een rondje langs de contactpersonen, die vertellen over de ontwikkelingen in het afgelopen jaar.
Éva vertelt dat in Kigyós hard is gewerkt. Het dorpshuis is helemaal gerenoveerd. Op de dorpsdag in september 2006 is het dorpshuis feestelijk geopend. Na jaren van verval is er nu weer een echt dorpshuis dat door jong en oud gebruikt kan worden. Naast het oogstfeest en het appelfeest kunnen alle belangrijke evenementen van de scholen,en b.v. ook Kerstmis en Nieuwjaar hier gevierd worden. Achter het podium in de grote zaal zijn twee toiletten en een kleine kleedruimte, terwijl direct bij de ingang een keukentje is ingericht. Ook de kleine bibliotheek kreeg een algehele opknapbeurt. Éva heeft dit hele proces een jaar lang begeleid. Hulde! De verdeling van levensmiddelen en kleding loopt goed. Men heeft hieraan nog steeds erg veel behoefte.
Katy spreekt namens Kisbégány haar dank uit. Het ketelhuis bij de kleuterschool is klaar, maar de buizen moeten hiervandaan nog naar de school worden aangebracht en de radiatoren zijn helaas nog niet aangekomen. Omdat de burgemeester de beloofde begroting niet heeft gemaakt en ook de plattegrond is zoekgeraakt is, heeft zij nog geen nieuwe aanvraag kunnen indienen bij het Pastoraal Fonds. Hierover zullen we later ter plaatse nog verder praten. De kleuterschool krijgt hulp voor het aanschaffen van levensmiddelen. De verdeling van brood voor 65 – 75 personen gaat ook goed. Er is een namenlijst bij de bakker. Soms, als het geld wat later binnenkomt en de hulp even stagneert, vragen de mensen er na. De kleding is nog steeds erg welkom. Een oude vrouw, die een deken uit Nederland kreeg, vroeg of er soms elektriciteit in die deken zat; ze had het de hele winter lekker warm gehad.
Zoltán B. begint met een dankwoord namens alle inwoners van Gát. Men realiseert zich dat het om grote bedragen gaat, want men ziet de resultaten. De samenwerking met burgemeester van Gát, Lőrincz Béla, gaat prima. Zoltán B. zorgt iedere dag voor de broodjes en de melk/thee voor 190 kinderen, waartussen veel wezen en half – wezen, van de lagere school. In de winter wordt ± 70 liter thee gemaakt. Van de Oekraďense Staat krijgen de kinderen van de eerste 4 klassen tussen de middag een kleine warme maaltijd.
Het “Tafeltje – dekje project” voor 50 oude en/of zieke mensen loopt goed. De ontvangers hiervan zeggen vaak dat ze zonder deze steun allang waren overleden. Samen met de burgemeester en de dokter in Gát is een lijst van personen voor dit Tafeltje dekje project opgesteld. Er is een wachtlijst van ± 10 personen. De maaltijden worden met de auto rondgebracht. Drie mensen halen het eten bij de keuken op. De inkopen voor de maaltijden worden voor het grootste deel in Munkács op de markt gedaan
Er zijn schrijnende gevallen bij, zoals b.v. een gezin met 3 kinderen, waarvan de moeder onlangs is overleden. De kinderen krijgen een warme maaltijd op school. Als er geen school is komen deze kinderen naar de keuken van tafeltje – dekje en dan krijgen ze daar te eten. In totaal zijn er zo 11 kinderen in gelijke omstandigheden.
Zoltán P. zegt dat dankzij het Pastoraal Fonds hij nu in Csonkapapi een bekende persoon is. Ook de naam van het Pastoraal Fonds is zeer bekend geworden. Zoals in alle andere dorpen is ook hier veel behoefte aan incontinentiemateriaal. Zelfs uit naburige dorpen vraagt men erom. In de samenstelling van de levensmiddelen brengt Zoltán af en toe wat variatie aan, dit doet hij als een soort experiment. De mensen weten hoe het werkt en zijn hier erg blij mee. Ook de verdeling van de kleding gaat goed. De lagere school en kleuterschool zijn blij met de hulp van het Pastoraal Fonds.
In de wintermaanden hoeft de kleuterschool niet meer te sluiten omdat er brandstof kan worden gekocht met hulp van het Pastoraal Fonds. Er is een nieuwe directeur op de lagere school, de ons bekende directeur is vervroegd, om gezondheidsreden, met pensioen gegaan.
Erzsébet is contactpersoon in Nagymuzsaly. Namens allen die hulp krijgen bedankt zij ons. Voor het vervoer van de levensmiddelen en kleding heeft ze speciale tassen gekocht. Het hele dorp kan hieraan zien dat er weer een transport binnen is. Er zijn 2 probleemgezinnen, die maandelijks een extra levensmiddelenpakket krijgen en ook extra kleding. Zij zoekt zelf de juiste maten van de kleding uit. Er is een tekort aan incontinentiemateriaal. Veel mensen vragen hierom. Er zijn gezinnen waar de nood zo groot is, dat ze bijna dagelijks langskomen om iets te vragen. De behoefte aan kleding is nog groot.
In de lagere school is de vloer van de eetzaal betegeld. Ook in de laatste 4 klaslokalen van de 7 waarvoor een aanvraag was ingediend bij het Pastoraal Fonds zijn de vloeren vernieuwd. Op de dokterspost is een nieuwe computer gekomen. Daarheen brengen ze ook alle medicijnen die met de transporten meekomen.
Ilona en Margit vertellen dat ze het erg druk hebben om de inwoners van Balazsér van kleding en levensmiddelen te voorzien. Dit werk vult een groot deel van hun dagen en daar zijn ze blij om. Ilona koopt de levensmiddelen in de groothandel, hierbij geholpen door haar zoon. De basis van de pakketten bestaat uit bloem, olie en suiker. Soms vult ze dit aan met afwisselend waspoeder of zeep. Er zijn 2 zieken die incontinentiemateriaal nodig hebben. Ook oude mensen die gaan sterven krijgen als dit nodig is deze materialen. Medicijnen worden afgeleverd bij de dokter en in de school. Een jonge man die stomazakjes nodig heeft krijgt deze als ze er zijn. Zelfs de burgemeester vroeg zich af hoe ze aan al die mooie kleren kwamen. Ze proberen alles zo eerlijk mogelijk te verdelen.
Van onze kant vertellen we over het bestaan van een studiefonds en laten weten dat hiervoor, zo mogelijk in samenwerking met de school. Goede, maar armlastige, leerlingen, kunnen hiervoor in aanmerking kunnen komen. De contactpersonen geven aan dat het geld kost om een toelatingsexamen te doen, ook vervoerskosten naar school zijn vaak een groot obstakel voor een vervolgopleiding. Éva vertelt dat zij 2 jaar geleden al een meisje hiervoor bij ons aangemeld. Met hulp van haar oma koopt ze van het studiegeld eten en leerboeken.

Het ophalen van kleding:
Het transport dat het Pastoraal Fonds half april 2007 stuurde staat nog verzegeld voor de douane in de opslag in Beregszász. Als wij weer vertrokken zijn naar Nederland gaan de contactpersonen de kleding ophalen. Zoltán P. belt alle contactpersonen op en spreekt een tijdstip af waarop ze allemaal aanwezig kunnen zijn. Ze ervaren deze ontmoetingen als een prettig extra contact. Zoltán P. is hiervoor nog steeds de verantwoordelijke persoon die ook de papieren moet tekenen. Dit werkt goed, alleen blijven de stickers op de dozen niet altijd goed plakken tijdens het vervoer. De dozen zonder stickers worden eerlijk over de dorpen verdeeld.
Er is nogal wat inflatie doordat er politieke spanningen zijn, deze is ± 8%. Hierdoor kunnen ze iets minder levensmiddelen inkopen. Sommige artikelen werden 2 tot 3 keer zo duur. De euro wordt sterker maar de prijzen van de materialen stijgen ook. Ze passen zich aan, aan de financiële mogelijkheden en kopen veel zaken op de markt of in de groothandel, ze willen niet steeds meer geld vragen.

’s Avonds hebben we een gesprek met Zoltán en Irene uit Gát: als eerste controleren we de financiële administratie, die klopt. Ze vertellen verder dat:
• het “tafeltje – dekje” project loopt nog steeds goed;
• de fax doet het goed, het gaat veel sneller dan met de post. Ze kunnen snel een bericht naar ons toezenden.
• Zoltán B. rijdt per dag ongeveer 40 km voor het Pastoraal Fonds. De auto waarin hij rijdt is van 1988, de accu is slecht en de auto vraagt veel benzine. Zoltán B. denkt erover om een Lada te kopen. Met het benzinegeld dat wij sturen komt hij over het algemeen goed uit.
• Na de aardbeving in november 2006 zijn wel in veel gebouwen wat scheuren ontstaan, maar van ernstige schade is in Gát geen sprake.
• Nog steeds leeft bij sommige gemeenteleden de gedachte dat men voor levensmiddelenpakketten in aanmerking komt als de kerkelijke bijdrage betaald is. Dat is niet juist. Ook buitenkerkelijken kunnen in aanmerking komen voor diaconale hulp.
• De premie voor de pensioenen van de 2 kooksters is weer omhooggegaan. Omdat dit per half jaar betaald moet worden zullen wij dit bedrag ook halfjaarlijks gaan overmaken.
• Een vraag van de kant van Zoltán B. en Irene is, of wij iets zouden kunnen doen voor 11 kinderen die door het overlijden van een van beide ouders in zeer moeilijke omstandigheden verkeren. Wij denken meteen aan de gift van een vrijwilliger van de Kringloopwinkel “Op Dreef”. Hiervan kunnen o.a. schoenen en levensmiddelen voor de kinderen worden gekocht of andere zaken die nodig zijn en die niet via de transporten binnenkomen.

Op zondag 29 april brengen we een bezoek aan Kigyós: als we om 10.00 uur in Kigyós aankomen gaan we vrijwel direct door naar het dorpshuis. We staan versteld van het vele werk dat hier is verricht. Als we binnenkomen wordt het Wilhelmus gespeeld. Men toont duidelijk hoe dankbaar men is voor onze hulp. Ook de bibliotheek ziet er prachtig uit. Vervolgens gaan we kijken in de school. Op de begane grond ziet het er prima uit, maar op de eerste etage zijn scheuren zichtbaar langs de rand van de plafonds. Deze zijn ontstaan tijdens de aardbeving in november 2006. Men vertelt dat ook het dak flinke schade heeft opgelopen, en eigenlijk vernieuwd moet worden. Wij zullen proberen of we hiervoor steun kunnen krijgen via de N.C.D.O. We gaan ook even langs bij de dokterspost, die vorig jaar verwarming kreeg. Omdat er nog wat geld overbleef kon ook nog een afdak boven de ingang gemaakt worden en het portaaltje hieronder kon worden betegeld.
Na een heerlijke maaltijd controleren van de financiële administratie en praten met elkaar over andere punten die van belang zijn.
• Adrien is blij met het geld uit het studiefonds, maar iets meer zou volgens Éva wel goed van pas komen. Volgend jaar wil ze in Beregszász of Unguar de Hongaarse literatuur gaan bestuderen.
Om 14:00 uur gaan we naar de kerk op de berg in Kigyós.

Om 17.00 uur gaan we naar de zaal bij de pastorie in Gát, waar de 7 leden van de diaconale werkgroep
al op ons wachten. We worden vriendelijk begroet en we maken kennis met de 4 nieuwe leden van de groep, die na de verkiezing van ambtsdragers zijn gekozen. Ook Nico begroet de werkgroep vriendelijk en stelt de leden van onze delegatie van het Pastoraal Fonds aan hen voor.
Hierna praten we met elkaar:
• De werkverdeling van de kleding en het geld is als volgt:
Er zijn 10 districten die elk door een lid van de kerkenraad verzorgd worden. De kerkenraadsleden zelf bepalen wie er in zijn wijk voor hulp in aanmerking komt. De grootte van de districten ligt tussen 40 en 90 gezinnen. Over het hele afgelopen jaar werden er 763 pakketten uitgedeeld in 160 – 180 gezinnen. De 180 pakketten worden in een keer gemaakt en deze worden ook uitgedeeld aan de mensen die niet bij de kerk horen, maar hieraan wel behoefte hebben. De graadmeter is de staat van armoede waarin de mensen leven.
De kleding wordt thuis bij de diakenen gesorteerd, de echtgenotes helpen hierbij. Daarna wordt het uitgedeeld. Vlak voor Pasen zijn ook naar Csikós 30 pakketten kleding gebracht. In Csikós krijgen ze
2 – 3 keer per jaar kleding.
Er worden ook medicijnen en verbandmiddelen van het geld gekocht, hiervoor reserveren ze € 100,-. Er is veel behoefte aan incontinentiemateriaal. Zonodig kopen ze ook wel eens doodskisten. Gelukkig zijn er niet meer zoveel ruzies als vroeger, de mensen weten nu hoe het systeem werkt. Er is uitgelegd dat de hulp los staat van het wel of niet betalen van de kerkelijke bijdrage, men begrijpt dit nu.
Er zijn 15 – 20 weeskinderen in Gát, ook naar hen gaat een pakket levensmiddelen en kleding. Geld geven ze hier niet, omdat de verzorgers vaak een drankprobleem hebben. De kwaliteit van de kleding is goed, zeker voor mensen op het platteland.
Wij vragen naar de voorbereidingen voor de Kinder Bijbel Week. Hierover is hun niets bekend. De dominee weet dit wel.

Op maandag 30 april gaan we naar de Kleuterschool in Gát. Als we hier aankomen, komt het schoolhoofd ons buiten al tegemoet. Lőrincz Béla, de burgemeester, loopt ook met ons mee. In alle 3 klassen ontvangen de kinderen ons met een groet en hierna zien we een kort optreden in de vorm van een lied, een gedicht of een dansje. We delen onze cadeautjes uit en kijken rond in de school. De verwarming heeft de afgelopen winter goed gewerkt en de aanleg van waterleiding en riolering is nu ook klaar. Het dak van het hoofdgebouw is netjes gerenoveerd en voor het vernieuwen van het zomerpaviljoen hebben ze hulp gekregen uit Hongarije. Die is heel mooi geworden. Er is nog ruimte in dit gebouw voor een vierde groep, maar dat is een plan voor de toekomst. De kleuterschool heeft nog wel behoefte aan speelwerktuigen buiten en wat groter speelgoed voor binnen.
Vervolgens lopen we naar de Lagere school in Gát. Er zijn geen kinderen in de school omdat er rond 1 mei altijd een paar vrije dagen worden gegeven. De directrice Román Erika is er wel en zij begroet ons hartelijk en leidt ons rond langs de opgeknapte eetzaal en de vernieuwde gymzaal. De basketballborden die we jaren geleden al eens meenamen hangen wel, maar de netten zijn verdwenen.
• In 2008 zullen er weer 265 kinderen naar deze school gaan. Omdat de nieuwe leerlingen al in maart aangemeld moeten worden en bekend is hoeveel kinderen de school zullen verlaten, kan dit precies worden berekend. Dit getal is elk jaar ongeveer gelijk. Er komen ook 7 kinderen uit Csikós naar deze school. Zomer en winter lopen deze kinderen 5 km voordat ze bij de bushalte zijn. In de wintermaanden gaan ze al rond 6.00 uur, in het donker van huis om op tijd te zijn. In de communistische tijd reed er wel een bus, maar dat is nu voorbij.
• De school wil de houten vloeren van 4 lokalen op de begane grond vernieuwen. Op de bovenverdieping zijn de vloeren nog niet zo slecht. Erika heeft geprobeerd een mail naar ons te sturen, maar dat is helaas niet gelukt, de mail is schijnbaar niet aangekomen.
• Verder wil de school 4 toiletten (2 voor de kinderen en 2 voor de leerkrachten) opknappen. Het gaat om het betegelen, vervangen van ramen en deuren en het vernieuwen van de afvoer. Er zijn wekelijks problemen met de toiletten. Ook de septic tanks zijn al 25 jaar oud en moeten regelmatig worden gerepareerd. Er zijn 4 of 5 septic tanks aan elkaar gekoppeld. Deze worden 4x per jaar geleegd. Voor een grote school zijn 2 toiletten voor de kinderen wel erg weinig, maar er is niet meer ruimte. Buiten zijn ook nog een paar toiletten. Vroeger waren er ook toiletten boven, maar reparatie daarvan is te duur, daarom willen ze eerst in de zomervakantie van 2008 de benedentoiletten in orde laten brengen en deze later misschien ook boven realiseren.

Daarna gaan we naar de dokterspost. Dokter Bak Olga leidt ons rond en laat vol trots de nieuwe betegeling zien van de gangen en enkele ruimtes. De twee mobiele telefoons zijn gekocht, de gebruiksaanwijzing moet nog wel even bestudeerd worden. De computer, de printer en het kopieerapparaat zijn gekocht en werken goed. Voor de slechte en de te zwakke motor voor het oppompen van het water is een nieuwe gekocht, deze is nog niet geďnstalleerd omdat de oude na de laatste reparatie nog werkt. Als deze het weer opgeeft wordt de nieuwe pomp aangesloten. Tot slot bekijken we de nieuwe betonvloer in de garage. De nieuwe ambulance die ze vorig jaar van het ziekenhuis kregen kan alleen gebruikt worden als de patiënten die hiermee vervoerd moeten worden zelf de diesel kunnen betalen( ± € 10,- naar Beregszász).
Eenmaal binnen bekijkt Jan de administratie en beginnen wij met ons gesprek.
• Het bedrag dat we sturen voor de spoedeisende medicijnen is voldoende, want dat is alleen bedoeld voor de eerste hulp, de allerarmsten krijgen iets meer.
• De medicijnkasten zien er goed gevuld uit. Met de transporten heeft ze vorig jaar dekens en lakens gekregen. Er is veel behoefte aan incontinentiemateriaal.
• Ze wil graag twee mobiele telefoons. Die wil ze gaan gebruiken om, als ze onderweg is, toch bereikbaar te blijven en ze in geval van nood opgeroepen kan worden.
Dokter Bak Olga heeft verder geen vragen, ze is ons heel dankbaar voor de steun.


Na de hartelijke begroeting toont Lörincz Béla ons de foto’s van het verloop van de werkzaamheden in de kleuterschool, bij het aanleggen van waterleiding, afvoer, gasleidingen en het dak van het hoofdgebouw.
• Aan de kleuterschool moet ook nog het een en ander gebeuren. Dit zou het volgende project kunnen zijn. De ramen en de elektrische bedrading zullen vernieuwd moeten worden. In het grote gebouw zitten 35 ramen, in het kleinere 11. Verder is water voor de kleuterschool een groot probleem, het grondwaterniveau verschilt erg per plek. Er zal een nieuwe put moeten worden geslagen. Hiervoor zijn nog geen concrete plannen en er is ook geen budget voor. De put is eigenlijk nog belangrijker dan het vernieuwen van de ramen.
• De dokterspost valt onder de verantwoording van het dorp, de benzine voor de ambulance zou door het dorp betaald moeten worden. Er is alleen veel te weinig geld. Vroeger toen er een groot staatsbedrijf in het dorp was dat belasting betaalde waren er meer inkomsten. De belasting die de burgers betalen is erg laag, hiervan kan hij niets extra’s betalen. Momenteel zijn er 14 bedrijven in Gát, die elk per maand €10,- belasting betalen Dit zijn de enige vaste inkomsten van de gemeente. De bakkerij is gesloten. Er komen wel 2 nieuwe naaiateliers bij deze maand, dit zijn coöperaties van Duitse, Italiaanse en Oekraďense bedrijven. In elk bedrijf is plaats voor 20 werknemers. Deze werknemers komen allemaal uit Gát. De belasting van de bedrijven hoeft niet aan de staat afgedragen te worden. De andere belastingen wel. Hiervan krijgt de gemeente maar 25 % terug. Aan het begin van het dorp wordt een prachtig groot huis gebouwd, hier gaat een beroemde zangeres wonen die oorspronkelijk uit Gát komt. Haar naam is Cipola Gizella, ze is 62 jaar.

Op dinsdag 1 mei gaan we naar de kleuterschool in Csonkapapi. De ontvangst is hartelijk en we worden verrast door een optreden met zang, dans en gedichtjes van de kinderen, die speciaal voor ons, op hun vrije dag, naar school gekomen zijn. Met de burgemeester is afgesproken dat zij en ook de kinderen van de lagere school een vrije dag krijgen op donderdag 3 mei.
Nadat wij de kinderen verrast hebben met de cadeautjes en snoep, hebben we nog een gesprek met de hoofdleidster onder het genot van een hapje en een drankje. Zij vertelt ons dat de kleuterschool plaats zou moeten bieden aan 43 kinderen, er zijn er nu 37 en er is een wachtlijst van 5 kinderen, die wegens plaatsgebrek toch moeten wachten.

Daarna gaan we naar de Lagere school in Csonkapapi. De nieuwe directeur komt ons buiten al tegemoet en wij stellen ons aan hem voor. Ook hier staan de kinderen bij onze binnenkomst al klaar om een programma voor ons te verzorgen. We mogen plaatsnemen op een paar rijen stoelen.
Na het programma worden we door de school rondgeleid en zo komen we in de lerarenkamer terecht waar weer voldoende taart, chocola en drinken klaarstaat. De directeur vertelt dat de school 112 leerlingen heeft en 17 leerkrachten. Op dit moment zijn 6 leraressen met zwangerschapsverlof. Op onze vraag of zij nog vragen en wensen hebben wordt lacherig gezegd dat dit er wel een miljoen zijn. De belangrijkste wensen zijn:
• Een nieuwe vloer in de gymzaal. De vloer in de gymzaal moet een modernere sportvloer komen. De vloer die er nu ligt is 4 jaar oud, maar door intensief gebruik door de tafeltennisgroepen al volledig versleten.
• Reparatie van het verwarmingssysteem, want dat is hier en daar verstopt er is nog geen gas aangelegd, men stookt hier op kolen en ze koken op flessengas. In de keuken is geen verwarming.
• De schoolborden zijn erg kaal en in sommige klaslokalen ook kapot, er is in Oekraďne geen goede verf te koop en bovendien is het schoolkrijt te hard.
Na deze bezoeken komen we voldaan aan bij het huis van Zoltán P. Eerst wordt door Jan en Petra de administratie magekeken, die er goed verzorgd uitziet.

Rond half vier komen we aan bij het huis van Kati en István in Kisbégány, waar al op ons wordt gewacht.
We lopen naar de kleuterschool. Er zijn geen kinderen. We bekijken het ketelhuis dat er goed uitziet, het is af, maar de buizen naar de school moeten nog worden doorgetrokken. Ook zijn er nog geen radiatoren aan de muren bevestigd. Deze zijn beloofd door Gábor P. van de Oost – Europa – Zending, maar nog niet geleverd. We laten de cadeautjes en het snoep voor de kleuters achter bij de hoofdleidster.

We gaan even langs bij het cultuurhuis, waar we voor de sportschool een stel gewichten afleveren. Deze worden tijdelijk in de bibliotheek bewaard.
Bij kati weer thuis bekijken Jan en Petra de administratie. Die blijkt vanzelfsprekend helemaal te kloppen. Na de maaltijd praten we verder:
• Er zal is een nieuwe begroting gemaakt worden voor het aanleggen van de buizen voor de verwarming. Alle buizen moeten worden vernieuwd, ze zijn meer dan 10 jaar niet gebruikt en er zitten gaten in. Ook voor de gasaansluiting in het ketelhuis moet nog een prijsopgave komen.. De leidster van de kleuterschool heeft met Gábor P. een afspraak gemaakt voor de levering van de radiatoren, ook krijgen ze via hem nieuwe ramen. De bouwtekeningen die de burgemeester vorig jaar al had beloofd, hebben ze kortgeleden pas gekregen.
• De verbandmiddelen die ze in het dorp niet nodig hebben geven ze door aan het ziekenhuis. Mensen die geopereerd moeten worden moeten zelf alle noodzakelijke medicijnen hiervoor bij de apotheek kopen.
• De kleding die we sturen is voldoende.
• Ook het geld voor levensmiddelen wordt eerlijk verdeeld. Niet iedereen krijgt elke maand een bedrag, dit wisselt ze af. Ze heeft een namenlijst van 65 – 72 personen. Hiertussen zijn ook Oekraďenstalige mensen. Zigeuners gaan de kleding weer verkopen. Eens kreeg een zigeunermeisje van haar een pop, maar voordat ze thuiswaren was de pop al verkocht.
• Een wens van Kati is, dat we dekens en/of gordijnen sturen, die op de kerkbanken als kussens tegen de kou gebruikt kunnen worden.

Op woensdag 2 mei gaan we als eerste naar de lagere school in Nagymuzsaly. Vol trots toont men ons de nieuwe vloeren waarvoor het Pastoraal Fonds geld stuurde. Bernard stelt voor om alles wat nog gebeuren moet in één project onder te brengen en hiervoor steun te vragen bij het N.C.D.O. Er zouden nog 10 lokalen een nieuwe vloer moeten krijgen, verder is een grote wens om de binnentoiletten weer bruikbaar te maken en de septic tanks te vervangen. Ook de tegelvloer op de tweede etage is hard aan vervanging toe, hier ontbreken op vele plekken de tegels en andere tegels liggen los. Mocht het N.C.D.O. niet kunnen helpen, dan maken we er drie aparte projecten van.
Vervolgens gaan we naar de dokterspost. Hier kreeg de dokter een computer. Er bleef wat geld over en hiervan zijn medicijnen gekocht. Aan medicijnen is nog een groot gebrek. De dokter is niet aanwezig, hij werkt ook nog in een ziekenhuis en in een andere post in Beregszász.
De door ons geschonken computer staat op een heel laag tafeltje. Zo kan men niet goed werken. We zullen aan Gábor P. vragen of hij voor een bureau kan zorgen. Lukt dit niet dan zorgen wij dat er een komt.

Vorig jaar keken we ook even bij de kerk die op dat moment gerestaureerd werd. Deze restauratie lag toen stil wegens geldgebrek. Ook nu wordt ons gevraagd om de kerk te bekijken. Vanaf september is er in Nagymuzsaly een nieuwe, jonge predikant István Estók, hij spreekt goed Engels. De predikant heeft het voor elkaar gekregen dat de restauratie in een sneltreinvaart is afgemaakt. Al het meubilair is nieuw en over 2 weken is de officiële heropening van de kerk. De gemeente is duidelijk erg blij met hem.

Terwijl de maaltijd door Erzsébet wordt bereid, nemen Jan en Petra met Marianne de financiën door. Ook hier klopt dat weer fantastisch. Na de maaltijd hebben we eigenlijk geen vragen meer.

Tegen 14.30 uur zijn we bij Gábor P. van de Oost-Europazending in Beregszász.
• Er wordt geďnformeerd naar de radiatoren die hij naar Kisbégány zou sturen. Helaas zijn deze nog niet aangekomen. Ze moeten uit Zwitserland komen en zo te zien gelooft hij er zelf niet meer in dat dit nog zal gebeuren maar hij wacht er op. De beloofde ramen heeft hij al wel .
• De kleding die we half april 2007 stuurden staat nog achter slot tot de douane geweest is. Het zal ongeveer nog een week duren voor het wordt vrijgegeven.
• Ook vragen we naar een bureau voor de dokterspost in Nagymuzsaly. Dat is er wel en hij zal het graag doorgeven als er weer kleding wordt opgehaald. Dit hoort bij de hulpgoederen die gratis worden doorgegeven.
• De ramen en deuren zijn in de nieuw te bouwen bakkerij geplaatst. Er zal gestookt worden met geperst hout, dat is 3x zo goedkoop als gas, de ovens kunnen wel omgebouwd worden voor vloeibaar propaangas. Het aanleggen van aardgas is erg duur doordat ze zo ver van de weg afliggen. Hij hoopt dat dit jaar de riolering en de septic tank zullen worden aangelegd. De volgende stap zal het aanleggen van licht en water zijn. Wanneer de nieuwe bakkerij in gebruik genomen zal worden hangt af van het geld, er is nog ± € 15.000,- tot € 20.000,- nodig. Intussen draait de oude bakkerij goed, ze maken winst en hiermee kunnen ze verder werken aan de nieuwe bakkerij. Volgend jaar willen ze een hypotheek aanvragen.
We sluiten dit bezoek af en we gaan nog even kijken op de markt van Beregszász. Helaas is alles gesloten..

Het geplande uitstapje, met een speciaal hiervoor gehuurde bus op donderdag 3 mei is een groot succes.
Na een kort bezoek aan de markt in Munkács rijden we naar de Karpaten, waar we bij een snel stromend ondiep beekje gaan picknicken, kregen compleet met spek braden en gulyás soep. De sfeer is ontspannen wat heel fijn was voor zowel de contactpersonen als voor ons, leden van het Pastoraal Fonds.
Op vrijdag 4 mei vertrekken we uit Gát. Uitgeleid door Zoltán B. en de burgemeester. De Oekraďense grens levert slechts enkele minuten oponthoud op. Aan de Hongaarse grens wordt een intensief onderzoek gedaan, maar ook daar zijn we binnen een half uur doorheen. De thuisreis verloopt soepel, geen noemenswaardige files en om 19,45 uur komen we aan in Schlüsselfeld (Duitsland). Na een goede nachtrust vertrekken we rond 8.00 uur en komen om 15.00 uur weer veilig aan in Sassenheim.